Veelgestelde vragen

Veelgestelde vragen

Wij zijn onderweg om een Herenboerderij te realiseren. Onze eigen boerderij waarmee we grip  krijgen op hoe ons eten geproduceerd wordt. We zouden het fantastisch vinden als je met ons meedoet. Wellicht hebben we elkaar al gesproken en je vragen al beantwoord.

Omdat we misschien nog niet op alle individuele vragen een exact antwoord kunnen geven, hebben we hiernaast veelgestelde vragen en de antwoorden op een rijtje gezet. We doen ons best om deze lijst aan te vullen met nieuwe vragen die we krijgen tijdens onze informatieavonden en andere activiteiten. Staat jouw vraag er niet bij? Neem even contact met ons op.

Het filmpje hieronder is vast ook interessant voor je. Geert van der Veer, de bedenker van Herenboeren, neemt je mee over de Herenboerderij in Boxtel en geeft uitleg over de verschillende delen van de boerderij.

De Herenboerderij

  • Een Herenboerderij is een kleinschalig maar professioneel gerund gemengd boerenbedrijf. Een coöperatie van 200 huishoudens is eigenaar en samen hebben ze een boer in dienst die exclusief voor hen het eten produceert dat ze willen. Denk daarbij aan groenten, fruit, aardappelen, uien en vlees van runderen, varkens en kippen. Een Herenboerderij is 15 tot 20 hectare groot en voedt circa 500 mensen.

    In deze korte video vertelt een Herenboer waarom hij en zijn gezin deelnemen:

  • Wij zijn er zeker van dat er in Breda voldoende mensen zijn die willen wat wij ook willen: meer grip op wat je eet, consument en producent dichterbij elkaar brengen, diervriendelijker eten met aandacht voor landschap en natuur. En samen met anderen! Want het fundament van zo’n Herenboerderij bestaat uit een groep mensen.

  • De Herenboerderij is van alle huishoudens die meedoen. Als je lid wordt, ben je dus eigenaar van een echte boerderij! We zijn allemaal gelijkwaardig lid van de coöperatie die de boerderij bestuurt. Dat betekent ook dat we allemaal meebeslissen over wat er op de boerderij gebeurt. Denk bijvoorbeeld aan welke groenten er geteeld worden, maar ook over bijvoorbeeld het investeren in nieuwe landbouwmethoden. Via de algemene ledenvergadering en een aantal commissies zorgen we dat ieders stem gehoord wordt.

  • Aan de westkant van de stad. Het bestuur weet de precieze locatie al maar totdat de alle besluiten genomen zijn mogen we niet meer vertellen dan dit. Zodra alles rond is, zullen we het natuurlijk van de daken schreeuwen.

  • Aan de basis van onze Herenboerderij staan 200 huishoudens die samen het geld voor de inrichting en exploitatie van de boerderij bij elkaar brengen. Verder is er geschikte landbouwgrond nodig, een areaal van 15 tot 20 hectare volstaat. En tenslotte, heel belangrijk: een boer. Hij of zij is de vakman die ervoor zorgt dat de Herenboeren het eten krijgen dat ze willen.

  • Ieder huishouden dat deelneemt investeert eenmalig €2.000,- Met het totaal van €400.000 kunnen we de boerderij inrichten. Denk daarbij aan het aanbrengen van irrigatie, hekken, hokken, rasters, eventuele bodemverbetering en de aanplant van bomen, struiken of de aanleg van paden.

    De exploitatie van de boerderij wordt ook door de deelnemende huishoudens gedragen. De jaarlijkse kosten worden begroot en gedeeld door het aantal personen dat van de boerderij eet. Bij jaarlijkse kosten kun je denken aan pacht, aankoop zaai- en plantgoed, dieren en hun voer, salaris van de boer, en afschrijving op machines. Elk huishouden neemt voor 1 tot 5 monden af van de boerderij. Hoe meer monden je afneemt, hoe hoger de wekelijkse contributie en hoe meer je te eten krijgt. Leden van de Herenboerderij in Boxtel betalen per mond ongeveer €11 per week, vegetariërs €6.

  • Nee, biologisch is de ondergrens. De term biologisch heeft betrekking op de landbouwmethode, oftewel de manier waarop ons voedsel tot stand gekomen is. Dit bepalen we straks zelf binnen de coöperatie en is daarom onderdeel van onze zoektocht naar de ‘meest duurzame vorm van landbouw’. We noemen het zelf ook wel natuurinclusieve landbouw.

    Omdat we alleen voor onzelf produceren, blijft er geen geld in de tussenhandel zitten. Daardoor hoeven we niet zo intensief te telen en kunnen we een deel van onze boerderij inzetten om het planten- en dierenleven in het gebied te verbeteren.

    We zoeken naar de draagkracht van de bodem voor voedselproductie, uitgaande van een gezonde bodem in een gezond landschap. Het gebruik van chemische middelen wordt hierbij zoveel mogelijk voorkomen.

  • Ja, de eerste is opgericht in Boxtel, Herenboeren Wilhelminapark, vernoemd naar het landgoed waarop zij boeren. De boerderij is in productie sinds de zomer van 2016.  Verspreid over Nederland zijn diverse Herenboerderijen in oprichting; sommigen pril, anderen vergevorderd. Op de site van Herenboeren Nederland kan je zien waar er nog meer boerderijen in oprichting zijn.

  • Het teeltplan wordt zo gemaakt, dat er elke week gemiddeld vijf soorten groenten zijn. Verder heeft elk lid recht op een vooraf bepaalde hoeveelheid vlees en eieren. Elke mond die van de boerderij eet, krijgt ongeveer 4 tot 5 kg kippenvlees, 7 tot 8 kg rundvlees en 11 kg varkensvlees inclusief vleeswaren. Vegetariërs eten vanzelfsprekend alleen de groenten en het fruit.

  • Nee. In de eerste plaats omdat een koe niet uit zichzelf melk geeft. Daarvoor is het nodig dat ze ieder jaar een kalf krijgt. Dat kalf moeten we dan weghalen bij de moeder en kunstvoeding geven. Daarna kunnen we de melk, die dus eigenlijk voor het kalf is, zelf opdrinken. Wij vinden deze gang van zaken niet in duurzame landbouw passen. Bovendien zouden we ons geen raad weten met de grote hoeveelheid kalveren die dit met zich mee brengt.

    Daarbij is de apparatuur die nodig is voor de melkproductie bijzonder kostbaar. Dat is op de schaal van een Herenboerderij niet haalbaar.

  • De bodem van de Herenboerderij bepaalt wat er in technische zin aan groenten en fruit verbouwd kan worden. Maar het is de bodem, en de wensen van de Herenboeren, die bepalen wat er daadwerkelijk op die grond verbouwd gaat worden en welke dieren er gehouden worden. Op de eerste Herenboerderij, die in Boxtel, worden ongeveer 50 soorten groenten verbouwd, staan appel-, peren- en pruimenbomen en lopen varkens, kippen en runderen voor vlees en eieren. Vanzelfsprekend eten de Herenboeren met de seizoenen mee.

  • We zien de hele boerderij (en de directe omgeving) als één ecosysteem. Daarbinnen proberen we zoveel mogelijk de natuurlijke kringlopen te maken en onderhouden, bijvoorbeeld door de varkens de resten van de aardappelteelt uit de akker te laten halen.

    We kiezen ook altijd voor kwaliteit van de bodem boven kwantiteit in de productie. We doen onze uiterste best om de inzet van chemische middelen te vermijden, hoewel we in geval van nood wel biologische bestrijdingsmiddelen zullen inzetten.

    We leggen bijvoorbeeld ook houtwallen aan op de boerderij. Daarin vinden onder andere egels een onderkomen. En egels helpen ons weer door slakken en andere organismen die onze oogst kunnen bedreigen te eten.

  • Het kan handig zijn, maar het hoeft niet. Voor de dieren is het in ieder geval niet nodig. De runderen bijvoorbeeld zijn van een ras dat het hele jaar buiten kan lopen. Ook de geboorte van de kalveren verloopt bij dit type op natuurlijke wijze, in de wei. En omdat we niet melken, hoeft de boer ook niet om vijf uur ’s ochtends op de boerderij te zijn.

    De varkens lopen lekker buiten, onder de bomen. waar ze ook het grootste deel van hun eten vinden. Ze hebben schuilhokken waar ze zelf naar binnen kunnen als ze dat willen. De kippen zitten ’s nachts in de kipcaravan, een mobiele kippenstal. Daar zijn ze veilig voor roofdieren en hebben ze voer, water, frisse lucht en de legnesten.

    De dieren redden zich dus prima alleen. 

  • Ja hoor. Door de keuze van de rassen en de manier van huisvesten hebben de dieren niet veel verzorging nodig. Door de natuurinclusieve landbouwmethode is de groenteteelt veel minder arbeidsintensief dan op een gangbaar bedrijf. Zo laten we bijvoorbeeld het onkruid zoveel mogelijk staan omdat we daarmee de kwaliteit van de bodem verbeteren. Dat betekent ook minder werk voor de boer.

    Soms heeft de boer wel extra hulp nodig. Hij kan dan een beroep doen op vrijwilligers onder de Herenboeren, maar er is ook ruimte in de begroting om extra arbeidskracht in te huren.

  • Nee. We gaan de grond die we nodig hebben pachten. Mocht er een woonhuis op het terrein staan en onze boer wil daar wonen, gaan we dat apart regelen.

  • We hebben een kandidaat. Ze heeft een landbouw achtergrond en is op dit moment in opleiding bij Herenboeren Nederland. Als we dichterbij het startmoment komen, gaan we samen met Herenboeren Nederland een officiële sollicitatieprocedure starten die ons uiteindelijk een geschikte boer gaat opleveren.

  • Herenboeren Nederland is het kennis- en ondersteuningscentrum van de Herenboeren. Een hele belangrijke taak van Herenboeren Nederland is de discussie in de landelijke politiek over de verduurzaming van de landbouw. Daar hoort ook bij dat er nauw samengewerkt wordt met het ministerie van Economische Zaken om het wettelijk kader voor Herenboeren veilig te stellen.

    Daarnaast ondersteunen ze de lokale Herenboerderijen op allerlei gebied. Zo is Herenboeren Nederland de feitelijke werkgever van de boeren, zodat de lokale initiatieven de rompslomp van het werkgeverschap niet hebben. Bij het inrichten van de lokale Herenboerderij neemt Herenboeren Nederland het voortouw omdat zij alle kennis in huis hebben. Uiteraard is er intensief overleg met de lokale coöperatie en de boer. Belangrijk is ook dat Herenboeren Nederland heel veel kennis opbouwt in samenwerking met bijvoorbeeld de universiteit Wageningen. Deze kennis wordt volledig ter beschikking gesteld van de lokale Herenboerderijen. Daarnaast verzorgt Herenboeren Nederland de (om-)scholing van de boeren.

    Herenboeren Nederland werkt continue aan de evolutie van de manier waarop Herenboerderijen hun voedsel produceren. 

    Alle lokale coöperaties dragen naast een eenmalige afdracht via de contributie van de leden een vast bedrag per jaar bij aan de financiële continuïteit van Herenboeren Nederland. Meer informatie over Herenboeren Nederland vind je op hun website.

  • Jazeker. Van iedere euro die je in de supermarkt uitgeeft aan voedsel komt maar ongeveer 10 cent bij de boer terecht. De rest van jouw euro blijft hangen bij allen bedrijven die tussen de boer en jouw bord zitten. Als Herenboer krijg je je eten rechtstreeks van de boerderij, dus die 90 cent kunnen we anders inzetten, in de eerste plaats om de boer een eerlijk salaris te betalen.

    Een Herenboerderij is veel minder efficient dan een regulier bedrijf en dat willen we ook omdat het beter is voor bodem, dieren en natuur. Dat verschil in efficientie kunnen we financieren met die 90 cent die niet naar de tussenhandel gaat.

    De eploitatiebegroting van de Herenboerderij is opgesteld door een groep landbouwdeskundigen die samenwerken met onder andere de universiteit in Wageningen en wordt inmiddels sinds 2016 succesvol toegepast in Boxtel.

Herenboer zijn

  • Als je Herenboer wordt, investeer je eenmalig €2.000,- in de inrichting van de boerderij. ALs je een eenpersoons huishouden bent, is je investering €1.000,- Daarmee wordt je voor onbepaalde tijd voor 1/200 deel eigenaar van de boerderij.

    Zodra de boerderij ingericht is en het echte werk start, betaal je contributie om de boerderij te laten draaien. In ruil daarvoor mag je opeten wat de boerderij oplevert. Hoeveel contributie je betaalt hangt af van het aantal mensen in je huishouden dat mee-eet van de boerderij. We spreken dan over “monden”. Per mond betaal je ongeveer €11,- per week. Voor een vegetariër betaal je ongeveer €6,- per week. De precieze bedragen stellen we samen vast in onze algemene ledenvergadering.

    Dit is alles. Er zijn geen verdere kosten.

  • Allereerst: heel lekker eten. Onze gewassen staan in de volle grond en krijgen de tijd om te groeien. En de rassen die we kiezen zijn niet geselecteerd op snelle groei en dat proef je. De dieren leven lekker buiten. De kippen en de varkens scharrelen zelf hun kostje bij elkaar en de runderen staan op een wei waar allerlei kruiden door het gras groeien. Die beweging en het natuurlijke voer doen heel veel voor de smaak van het vlees.

    Daarnaast ben je mede-eigenaar van een echte boerderij! Dat betekent dat je samen met de andere leden het bedrijf bestuurt. En je bent lid van een community van 500 gelijkgestemde mensen. Als je daarvoor openstaat, is de boerderij een prachtige ontmoetingsplek waar allerlei activiteiten worden georganiseerd door en voor de leden.

  • Nee hoor, niet als je dat niet wilt. De boer is degene die de boerderij runt en normaal gesproken kan hij/zij het prima alleen af. Soms heeft de boer wat extra hulp nodig. In de exploitatiebegroting is een reserving opgenomen voor het inhuren van bijvoorbeeld een loonwerker. Hij kan ook een oproep plaatsen voor de leden om te komen helpen. Als je dat leuk vindt, kan je dus meehelpen op je eigen boerderij. Maar nogmaals, het hoeft niet. Als niemand komt helpen, huurt de boer gewoon externe hulp in. Het is natuurlijk wel zo dat als er steeds leden zijn om te helpen, we geld besparen waardoor we wellicht de contributie kunnen verlagen.

  • Iedere week zijn er een aantal afhaalmomenten. Welke dat zijn, bepalen we samen in de algemene ledenvergadering. Je kunt dan naar de boerderij komen om je groenten, fruit, eieren op te halen. Een paar dagen voor het ophaalmoment maakt de boer bekend welke producten er beschikbaar zullen zijn zodat je er rekening mee kunt houden in de planning.

    Het vlees kan je dan ook ophalen, maar je moet dat wel vantevoren aangeven. De boer zorgt er dan voor dat het pakket van jouw keuze uit het vrieshuis naar de boerderij komt en daar voor je klaarligt.

    Het ophaalmoment is een mooie gelegenheid om even een rondje over de boerderij te lopen en te kijken hoe je eten wordt geproduceerd. Als je ervoor openstaat, is het ook een moment om je mede-Herenboeren te ontmoeten. Hieronder zie je een korte video van het ophalen op de boerderij in Boxtel.

  • Ons doel is om 60-65% van je versboodschappen van de boerderij te laten komen. Omdat we in het Nederlandse klimaat op natuurlijke wijze telen, kunnen we geen exotische producten zoals bananen laten groeien. Die zul je dus ergens anders moeten halen.

    In de praktijk in Boxtel is het aanbod voldoende om iedere deelnemende mond lekker te laten eten.

  • In principe wel, zolang je niet meer dan 5 monden per aandeel wil voeden.

  • In principe wel. We hebben voor een beperkt aantal resaurants de gelegenheid om deel te nemen. We vragen je dan wel om meerdere aandelen te kopen. Ben je geïnteresseerd? Neem dan contact met ons op en we gaan graag met je in gesprek.

Herenboer worden

  • Je wordt Herenboer in twee stappen. ALs je nu de intentieverklaring tekent, ben je meteen kandidaat-Herenboer. Als we genoeg kandidaten bij elkaar hebben, gaan we coöperatie oprichten. Op dat moment zet je echt je handtekening om Herenboer te worden en leg je ook je investering in.

  • Nee. Totdat we daadwerkelijk gaan starten met de inrichting boerderij hoef je niks te betalen.

  • Nee. Pas als de boerderij is ingericht en het echte werk begint, gaan we contributie betalen. Het precieze moment bepalen we samen in de coöperatie.

  • Dat is wel de bedoeling, maar we kunnen het niet garanderen. Op het moment dat de boerderij is ingericht, is de inleg van alle deelnemers uitgegeven. We gaan ervan uit dat er tegen die tijd meer gegadigden zijn die lid willen worden. Degene die bovenaan de wachtlijst staat, mag dan jouw aandeel kopen voor hetzelfde bedrag als jij hebt ingelegd.

  • We zouden je daarmee graag helpen, maar het is niet eenvoudig omdat we de volledige inleg nodig hebben voor de inrichting van de boerderij. We denken na over een manier om dit te realiseren. Zodra het rond is, zullen we hierover communiceren.